ਪ੍ਰਦੀਪ ਚਿੱਜੜ

ਆਕਲੈਂਡ:- 13  ਜਨਵਰੀ 2026

ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ , ਲੋਹੜੀ ਰੰਗ–ਬਰੰਗੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਰਾ ਅਰਥ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਇਕ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਰਿਵਾਇਤ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਅਡਿੱਗਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪੌਰਾਣਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜੋ ਜੀਵਨ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀ ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਨਾਇਕ
ਲੋਹੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੀਰੋ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਰਾਬਿਨ ਹੁੱਡ ਵਾਂਗ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਲੜਿਆ, ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਮੁਗਲ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ  ਜ਼ਾਲਮ ਨੀਤੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਨੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ।
ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ। ਉਸਦੀ ਦਇਆ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗੀਤ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀਆਂ ਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੀਤ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਧਨੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਐਸੀ ਰਿਵਾਇਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਵਲ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਕ ਇਕਤਾ, ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀਆਂ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।