ਪ੍ਰਦੀਪ ਚਿੱਜੜ
ਆਕਲੈਂਡ:- 26 ਫਰਵਰੀ 2026
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBNZ) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਕਦੀ (cash)ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਰਾਇ ਲੈਣ ਲਈ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਨਕਦੀ ਉਪਲਬਧ ਰਹੇ।
RBNZ ਦੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਇਨ ਵੂਲਫ਼ੋਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਕਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ: “ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਕਦ ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਦੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।”
ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸਕਰ ਪਿੰਡਾਂ (Rural areas) ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਨਕਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਛੁੱਟੇ ਪੈਸੇ ਬਦਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹਾਲਤ ਬਦਲੇ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਾਂ।”
ਵੂਲਫ਼ੋਰਡ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਕਦ ਸਮਾਜ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ — ਇਹ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। “ਨਕਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਭਾਲਕ ਵਜੋਂ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਭ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਰਹੇ।”
ਬੈਂਕ ਨਕਦ ਹੱਬ — ਤੁਰ ਕੇ ਜਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ
RBNZ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਕਦ ਤੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਇੱਕ “ਮਲਟੀ-ਬੈਂਕ, ਫੁੱਲ-ਸਰਵਿਸ ਕੈਸ਼ ਸਾਈਟ” ।
RBNZ ਵਾਈਪੁਕੁਰਾਉ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮਸ਼ੀਨ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ 24 ਘੰਟੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਨੋਟ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਕਦ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਣਗੇ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਸੇਵਾ ਸਥਾਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ — ਹਰ 10,000 ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 2 ਬੈਂਕ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਨ 200 ਤੋਂ 1000 ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੋਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਗੱਡੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ, ਜਦਕਿ ਦੂਰਦਰਾਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ।
RBNZ ਨੇ 66 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ੀ ਹੱਬ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਨਕਦ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
