ਪ੍ਰਦੀਪ ਚਿੱਜੜ

ਆਕਲੈਂਡ:23 ਜਨਵਰੀ 2026

ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ  ਦੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀਆ ਸਾਝੀਆਂ ਕਰਦੇ  । ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ  ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਆਗਮਨ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਓਡਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਇਸ ਦਿਨ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਕੀ ਕ੍ਰਮ ਹਨ।
ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਹਨ। ‘ਬਸੰਤ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬਹਾਰ ਅਤੇ ‘ਪੰਚਮੀ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾ ਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਲੀਦਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਣ ਮਨ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਇਸ ਕਥਾ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।