ਪ੍ਰਦੀਪ ਚਿੱਜੜ

ਆਕਲੈਂਡ  :- 06 ਫਰਵਰੀ  2026

6 ਫ਼ਰਵਰੀ 1840 ਨੂੰ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟ੍ਰੀਟੀ ਆਫ਼ ਵੈਟਾਂਗੀ (Te Tiriti o Waitangi) ਕਰਕੇ  ਵੈਟਾਂਗੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ । ਇਹ ਦਿਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਅਤੇ ਮਾਓਰੀ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। । ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਓਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ, ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇਕ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਾਓਰੀ ਅਤੇ ਪਾਕੇਹਾ (ਗੈਰ-ਮਾਓਰੀ) ਵਿਚਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੇ ਟਕਰਾਅ, ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ,ਕਈਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਓਰੀ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ, ਇਹ ਦਿਨ ਟ੍ਰੀਟੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਨਿਆਇਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਚ ਹੈ।ਇਹ ਵੈਟਾਂਗੀ ਦਿਵਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਨਾ
ਵੈਟਾਂਗੀ ਦਿਵਸ 1974 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1971 ਵਿੱਚ, ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਾਓਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਛਾਂ ਮੰਤਰੀ (Labour shadow minister) ਮੈਟਿਊ ਰਾਟਾ (Matiu Rata) ਨੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੈਟਾਂਗੀ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡੇ (New Zealand Day) ਰੱਖਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਬਿੱਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਰਮਨ ਕਰਕ (Norman Kirk) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਤੀਜੀ ਲੇਬਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ 1974 ਤੋਂ ਵੈਟਾਂਗੀ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡੇ ਐਕਟ (New Zealand Day Act) 1973 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਫ਼ਤਰ (ਦੂਤਾਵਾਸ) ਵੀ ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਉਚਿਤ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ “ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡੇ” ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।
1974 ਦੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੈਟਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ‘ਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਿਅਨ ਜੈਕ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਟ੍ਰਾਈਬਜ਼ ਆਫ਼ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ (United Tribes of New Zealand) ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨਕਲ ਵੀ ਲਹਿਰਾਈ ਗਈ।
1975 ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁੜ ਵੈਟਾਂਗੀ ਦਿਵਸ (Waitangi Day) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਬਰਟ ਮੁਲਡੂਨ (Robert Muldoon) ਨੂੰ “ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡੇ” ਨਾਮ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮਾਓਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਟ੍ਰੀਟੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ 1976 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੈਟਾਂਗੀ ਡੇ ਐਕਟ (Waitangi Day Act) ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਦੁਬਾਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਰਥਲੈਂਡ (Northland) ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਲਗਿਰਹ ਛੁੱਟੀ ਮੁੜ ਆਕਲੈਂਡ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
2013 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਵੈਟਾਂਗੀ ਦਿਵਸ ਨੂੰ “ਮੰਡੇਅਈਜ਼ਡ (Mondayised)” ਕੀਤਾ ਗਿਆ — ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ 6 ਫ਼ਰਵਰੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਜਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਅਗਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਸਮਾਰੋਹ, ਸਵੇਰੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ (dawn services), ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਕੱਠ (hui) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੈਟਾਂਗੀ (ਬੇ ਆਫ਼ ਆਇਲੈਂਡਜ਼) ਵਿੱਚ।ਇਸ
ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।