ਪ੍ਰਦੀਪ ਚਿੱਜੜ
ਆਕਲੈਂਡ:- 05 ਸਤੰਬਰ  2026
Artificial Intelligence (AI) ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਜਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਆਵਾਜਾਈ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। Stanford ਦੀ 2026 AI Index ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2025 ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 88 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੇ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ Generative AI ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

AI ਇੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ?

AI ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਪੈਟਰਨ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਡਾਟਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਕੰਮ AI ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਲਤੀਆਂ ਘਟਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ: ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੋਲ ਅੱਜ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਹੈ। AI ਇਸ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: OECD ਮੁਤਾਬਕ AI ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਾਕਤ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਲਾਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ

AI ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ-ਸਬੰਧੀ ਡਾਟੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Stanford ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ AI-ਅਧਾਰਿਤ ਮੈਡੀਕਲ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਹਿਰ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ, ਡਾਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਗਲਤ ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤੀ ਡਾਟੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਰਗੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ AI ਬਣ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਾਹਕ ਸੇਵਾ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। Stanford ਮੁਤਾਬਕ 2024 ਵਿੱਚ 78 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ 2023 ਦੇ 55 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਸੀ।
AI ਨਾਲ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ AI ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ AI ਦਾ ਦਾਖਲਾ

ਅੱਜ ਲੋਕ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਚ ਇੰਜਣ, ਸਪੈਮ ਫਿਲਟਰ, ਆਨਲਾਈਨ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ, ਵਰਚੁਅਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਕਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ AI ਹੁਣ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ—ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਪਰ AI ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ

AI ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। Stanford AI Index ਮੁਤਾਬਕ 2024 ਵਿੱਚ ਦਰਜ AI-ਸਬੰਧੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 233 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 56.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ AI ਦਾ ਸਹੀ ਭਵਿੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਮਰੱਥ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ AI ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਕਨੀਕ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।